Maar het is ook te begrijpen tegen de achtergrond van het hebben van een (langdurige) depressie of andere psychische klachten waarvoor je niet opgenomen bent en waarmee je thuis zit. In zo'n periode ben je helemaal niet bezig met mee te tellen in een gemeenschap zoals die van een clubhuis, van een werkgever of de grotere maatschappij als geheel, en daar - in het geval van een clubhuis - te werken aan je zelfstandigheid en zelfvertrouwen, omdat de depressie of andere psychische klachten je teveel in beslag nemen.
Het eerste clubhuis ter wereld, dat huist in de Verenigde Staten in New York City, is voortgekomen uit een zelfhulpgroep van patienten van het Rockland State Hospital.
Michael Obolensky was een patient die na zijn ontslag dacht dat een vergelijkbare zelfhulpgroep buiten het ziekenhuis, voormalig gehospitaliseerde patienten in staat zou stellen elkaar te helpen bij het aanpassen van zichzelf in de grotere maatschappij, waar een worsteling met het stigma van geestelijke ziekte op de loer ligt. Hij kreeg daarbij hulp van Elizabeth Schermerhorn die als vrijwilligster mee had geholpen aan de zelfhulpgroep in het ziekenhuis.
Ze noemden zichzelf WANA, wat staat voor We Are Not Alone. Die naam moest bewust niet verwijzen naar geestelijke ziekte, maar naar de gemeenschappelijkheid tussen de leden van WANA en de gehele mensheid. We praten over 1944, de Tweede Wereldoorlog was nog volop aan de gang.
Hetty Richard was een andere vrijwilligster die zich bij WANA voegde en nadat WANA eerst met elkaar afsprak op verschillende plekken werd het doel van het gevormde bestuur van WANA, bestaande uit de hiervoor genoemde dames Schermerhorm en Richard, het verkrijgen van een eigen huis voor wat nu een sociale club was geworden. Dat doel werd in 1948 bereikt met de oprichting van een clubhuis genaamd Fountain House. Hetty Richard promootte aanhoudend de ontwikkeling van diensten die insprongen op, en gestuurd werden door de behoeftes van leden.
Tot zover een stukje clubhuisgeschiedenis dat belangrijk is omdat tegen de achtergrond van een verblijf in het ziekenhuis vanwege geestelijke ziekte het later ontstane clubhuisgedachtegoed zich heeft ontwikkeld. Waar ik over begon was mijn mening en keuze, en die van ons allemaal. Het belang van onze stem is heel belangrijk in het clubhuis. Zoals gezegd deed vooral in de psychiatrische ziekenhuizen zoals ze vroeger waren de stem van de patient er niet zo toe. De verpleegkundige, de arts, het ziekenhuis, zij waren het die vooral bepaalden wat goed en niet goed was voor de mensen die opgenomen.
De stem van de patient deed er dus niet heel erg veel toe, of die nu iets wel of niet wilde. Het clubhuis zoals wij dat kennen doet precies het tegenovergestelde en dat komt vooral voort uit hoe ziekenhuizen hun patienten vroeger behandelden. Het clubhuis focust vooral op wat leden wel kunnen, gelooft in de capaciteiten van leden, terwijl de medische wereld vooral naar de beperkingen van patienten kijkt. Dat is ook hun taak. Het is niet hun taak om het stigma wat rust op geestelijke ziekte aan te vechten.
Het is in het belang van het welzijn van clubhuisleden dat hun stem wordt gehoord en dat het gestimuleerd wordt om die stem te laten horen. Zo krijgen leden het gevoel dat hun stem er toe doet, en daarmee dat zij en hun aanwezigheid er toe doen. Dat draagt ook bij aan een stuk zelfwaardering, als je merkt dat je stem ertoe doet. Een clubhuis is er ook op gericht haar leden het gevoel te geven dat ze nodig zijn.
Daarvoor is het belangrijk dat er voldoende werk is en dat er voldoende bijeenkomsten zijn. Hoe meer bijeenkomsten hoe meer gezamenlijke besluitvorming op basis van consensus. Ook al ben je het ergens niet mee eens, toch wordt er naar je geluisterd en wordt je stem gerespecteerd. Het bevordert onze gemeenschappelijkheid met elkaar, ons zelfgevoel, en deze aangeleerde kwaliteiten nemen we weer mee naar de grotere gemeenschap waar we als clubhuisgemeenschap deel van uitmaken.
Het belang van werk mag ook niet onderbelicht blijven. Werk zorgt ervoor dat we samenkomen en samen beslissingen nemen, en door te werken bouwen we ook aan betekenisvolle contacten. Betekenisvolle contacten komen nogal onder druk te staan als leden lange tijd afwezig zijn geweest geplaagd door depressie, langdurige opname in een ziekenhuis of andere psychische klachten. Als er voldoende werk is is er ook altijd een behoefte aan leden. Daarvoor is het belangrijk dat al het werk in het clubhuis inzichtelijk wordt gemaakt zodat je weet dat je je voor dat werk kan opgeven. Hoe ondoorzichtiger het is welk werk er te doen is in het clubhuis hoe minder het gevoel je hebt dat je nodig bent. Is het echter voor iedereen inzichtelijk wel werk er te doel valt dan kunnen bij die taken de mensen worden gezocht. Zo wordt duidelijk dat die leden nodig zijn, zelfs als ze thuis zitten of een tijd niet zijn komen opdagen.
Op de keukenunit in Fountain House in Amerika staan vandaag de dag op een groot werkbord alle werkzaamheden geschreven. 's Ochtends en 's middags komen alle aanwezige leden van de keukenunit samen om aanwezig te zijn bij de werkbespreking. Voor elke taak op het bord zijn mensen nodig en die worden er door middel van die twee bijeenkomsten bij gezocht. De keuze om iets wel of niet te doen ligt altijd bij het lid zelf, met andere woorden, zijn of haar stem doet ertoe. Deze werkbesprekingen dragen bij aan de zelfstandigheid van leden. Wordt ze iets gevraagd te doen, dan hebben ze het volste recht iets niet te doen, zoals ze hetzelfde recht hebben iets wel te doen.
Tot zover, tot een volgende blog.
Geraadpleegde website: http://depts.washington.edu/washinst/Resources/Clubhouse%20Program%20Elements%20Training%20102808.pdf
0 reacties:
Een reactie plaatsen